چطور خشم خود را به آرامش تبدیل کنیم؟
3دقیقه
آنچه در این مقاله میخوانید [پنهانسازی]
همیشه به یاد دارم روزهایی را که از سرِ ناتوانی در مدیریت هیجاناتم، سرِ دخترم داد میزدم. بعد از آن، با حالتی از «خالی شدن» به خودم میگفتم: «آخیش، راحت شدم!» اما بعدها با آموزشها و مطالعه کتابهای روانشناسی فهمیدم که داد زدن و مدیریت نکردن خشم، چه آسیبهای جبرانناپذیری به روحیه کودک وارد میکند.
بسیاری از ما والدین، دلیل اصلی خشمگین شدنمان «ناآگاهی از مراحل رشدی بچهها» است. سوال اصلی اینجاست: آیا ما میتوانیم از خشم استفاده مثبتی داشته باشیم؟ در ادامه، قطرهای از اقیانوس آگاهی را با هم جستجو میکنیم تا یاد بگیریم چگونه الگوی بهتری برای فرزندمان باشیم.
۱. خشم چیست و چه اثری بر بدن دارد؟
خشم یک احساس طبیعی است که هنگام احساس تهدید، مانع یا بیعدالتی پدید میآید. اما نکته مهم این است که خشم، مسری است.
- تجربه کنید: یک بار با لحن خشمگین و بار دیگر با لحن آرام از کودکتان بخواهید کاری انجام دهد. تفاوت رفتار او را مشاهده کنید!
زمانی که کودک در حال کشف کردن، خرابکاری یا حتی درگیری است، عصبانی شدن طبیعی است؛ اما سوال این است: قرار است چه الگویی برای او باشیم؟ اگر در برابر فریاد، فریاد بزنیم، در واقع به او یاد میدهیم که پرخاشگری تنها راه حل مشکلات است.
2. تفاوت خشم با پرخاشگری
باید بین این دو تمایز قائل شویم:
- خشم (احساس): یک واکنش درونی است و هیچ اشکالی ندارد که آن را تجربه کنید.
- پرخاشگری (رفتار): پاسخ منفی به خشم (داد زدن، کتک زدن یا تخریب وسایل) است.
هنر ما به عنوان والد، این است که خشم را بپذیریم اما آن را به رفتار پرخاشگرانه تبدیل نکنیم.
۳. شش راهکار عملی برای مدیریت خشم والدین
مغز ما با تکرار، عادت میسازد. پس برای ترک «عادتِ داد زدن»، باید جایگزینهای جدیدی در مغز بسازیم:
1. آگاهی از عملکرد مغز کودک
وقتی بدانید فرزند ۲ سالهتان که آب را روی فرش میریزد، در حال «کشف کردن» است (نه لجبازی با شما)، شدت خشم شما بهشدت کاهش مییابد. آگاهی باعث میشود رفتار کودک را «شخصی» نگیرید.
2. شمارش اعداد
در لحظه اوج خشم، از شماره ۱۰۰ معکوس بشمارید. این کار باعث میشود مغز شما از وضعیت «واکنشی» خارج شده و روی منطق متمرکز شود.
3. ترک محیط
اگر احساس میکنید در آستانه انفجار هستید، محیط را برای چند دقیقه ترک کنید. قبول دارم تخلیه خشم با داد زدن لذتبخش به نظر میرسد، اما «عذاب وجدانِ بعد از آن» هرگز ارزشش را ندارد.
4. بیان احساسات با رنگها
رنگها با واکنشهای مغز مرتبطاند (قرمز برای خشم، آبی برای آرامش). قبل از رسیدن به نقطه جوش، به کودکتان بگویید: «الان رنگِ احساسِ من قرمز است و نیاز دارم کمی آرام شوم.» این تمرین را قبلاً با کودک تمرین کنید.
5.بیان احساسات با تشبیه (استعاره میوهها)
برای اینکه کودک درک بهتری از شدت خشم شما داشته باشد، از تشبیه استفاده کنید: «الان خشم من اندازه یک نخود است، اگر ادامه پیدا کند تبدیل به هندوانه میشود!» این کار به کودک میآموزد که هیجانها قابلمدیریت هستند.
6. استفاده از طنز
طنز، مراکز تهدید مغز را خاموش میکند. مثلاً هنگام جمع کردن اسباببازیها، با زبان طنز از زبان میکروبها یا اسباببازیها صحبت کنید. هم شما آرام میشوید و هم کودک با اشتیاق همکاری میکند.
سخن پایانی: مدیریت خشم یک مهارت است
مدیریت خشم یکشبه اتفاق نمیافتد؛ این یک «مسیر عصبی» است که باید با تمرین، صبر و استمرار ساخته شود. هر بار که به جای داد زدن، از راهکارهای بالا استفاده میکنید، یک قدم به والدِ آگاهتر بودن نزدیکتر میشوید.
